( 1057 ) - خواهشمند است حكم كف زدن و رقص زن و آوازخوانى را بيان نماييد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ رقص زن براى شوهر ، و رقص زن براى زنان در مجالس عروسى و مثل آن ، مانعى ندارد ، و در غير آن لهو است ؛ و كف زدن فى نفسه لهو است ، و براى مؤمن سزاوار نيست كه مرتكب لهو شود ؛ و غنا - آوازه‌خوانى مناسب با مجالس خوشگذرانى كه مشتمل بر مضمون باطل باشد - حرام است ، بلكه احتياط واجب آن است كه از هر خواندنى كه با ترجيع صوت ( گرداندن صدا در حلق ) همراه است ، و لو در مضمون باطل نباشد ، اجتناب كنند ؛ و غنا در مجالس عروسى مانعى ندارد ؛ و استعمال آلات موسيقى - كه دف از آنها است - جايز نيست ، حتى در مجالس عروسى و مثل آن ، و الله العالم . ( 1058 ) آيا شنيدن آواز و سرود زن نامحرم ، و خواندن سرود همراه مردان ، جايز است ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ صداى زن از عورت نيست ، و گوش دادن به آن - اگر غنا نباشد - فى نفسه مانعى ندارد ؛ ولى التذاذ جنسى از زن ( غير از همسر ) به هر نحوى كه باشد جايز نيست ؛ و اگر اين نحو سرود خواندن موجب فساد در جوانان شود ، جايز نيست ؛ و حكم غنا قبلًا بيان شده ، و الله العالم . ( 1059 ) ملاك تشخيص موسيقى حرام چيست ؟ و آيا گوش دادن به موسيقىهايى كه از صدا و سيما پخش مىشود و نيز موسيقىهايى كه تحت عنوان نوارهاى مجاز در بازار يافت مىشود جايز است ؟ لطفاً قيد بفرماييد كه ملاك حرمت يك امر شخصى است يا نوعى و در صورتى كه ملاك عرفى است ، مراد عرف فقهاست يا عرف عامّهء مردم ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ گوش دادن به موسيقى لهوى - يعنى آهنگهاى مناسب مجالس خوشگذرانى و عياشى - حرام است ، و تشخيص لهويّت به نظر عرف عام است ، و الله العالم . ( 1060 ) آيا ترانه خواندن و رقصيدن در تنهايى و يا زن و شوهر براى هم اشكال دارد ؟